عزاداری فرزندان رودکی در رثای امام حسین(ع)؛ نگاهی به کربلاخوانی در تاجیکستان- اخبار فرهنگی – اخبار تسنیم

به گفته خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، «زنده‌باد زبان» حاصل تجربه زندگی سه ساله حسن قریبی در تاجیکستان هست که بهار امسال از سوی نشر آروَن منتشر و عرضه شد. طی چند سال گذشته عناوینی چند درمورد مواجهه با فارسی‌زبانان دیگر کشورها عمدتاً در قالب سفرنامه و خاطره‌نویسی منتشر شده که با استقبال خوبی نیز مواجه شده هست، ولی در این مدت وقت کمتر اثری را می‌توان یافت که از رهگذر آن بتوان به سرزمین رودکی‌ها مسافرت کرد و با مردمانی هم‌کلام شد که فارسی چون خون در جان آنها جریان دارد.

قریبی به دلیل مأموریتی که طی سال‌های گذشته از سوی بنیاد سعدی و فرهنگستان زبان و ادب فارسی در تاجیکستان داشته، تجربیات خوبی از این حضور در اختیار علاقه‌مندان به فرهنگ و ادب فارسی قرار می‌دهد. «زنده‌باد زبان» شامل دیده‌ها و شنیده‌های اوست در این مدت وقت. کتاب درمورد موضوعات مختلفی سخن می‌گوید؛ از پیوندهای مشترکی که هم اکنون پس از چند دهه از استیلای شوروی میان فارسی‌زبانان باقی هست تا اطلاعات جالب و خواندنی درمورد نام‌ میوه‌ها و جانوران و رستنی‌ها در میان تاجیکان.

بخشی از نوشته‌های این کتاب به آداب و رسوم مردم تاجیکستان اختصاص دارد؛ از مراسم‌های مختلف در اعیاد گرفته تا عزاداری‌ها و … . «کربلاخوانی در تاجیکستان» عنوان یکی از قسمت‌های این اثر هست که به آداب مردم تاجیکستان در عزای حسینی اشاره دارد. در قسمت‌هایی از این یادداشت‌ می‌خوانیم:

بارها از جزئیات مراسم کربلاخوانی در تاجیکستان برایم نقل‌ شده بود. می‌گفتند: «عادتاً در جنوب تاجیکستان در منطقهٔ بدخشان و بیشتر درواز این رسم میان تاجیکان رواج داشت.
آئین کربلا‌خوانی با مقتل‌خوانی از روضه‌الشهدای حسین کاشفی و منظومه‌های بخشیده شده به حادثهٔ دشت کربلا، در دستگاه موسیقی مخصوص برگزار می‌شود».

توضیح دادند که رواج این رسم در جنوب ربطی به اسماعیلیان این منطقه نداشت و مخصوص مردم عادی بود. از نام منطقه‌ای به نام «یَفتَل» (درصورتیکه درست شنیده‌باشم) در بدخشان افغانستان نام بردند که ریشهٔ کربلا‌خوانی تاجیکان را منسوب به آنجا می‌دانستند و تأکید شد که اهل سنت در کوهستان، گاه تا صبح می‌نشستند به یاد مصائب حسین(ع) کربلا‌خوانی می‌کردند و مردم هم با هوا و هوس (اشتیاق) گوش می‌کردند و اشک می‌ریختند… .

استاد جوره‌بیک نذری، رئیس شعبه آثار خطی پژوهشگاه شرق‌شناسی، که خود از خوانندگان بنام تاجیکستان و از منطقهٔ جنوب هست، چند قطعه از حافظه در این موضوع خواند که از شعر‌های مردمی و به قول تاجیکان خلقی هست:

قیامت در زمین کربلا شد
عجب ظلمی به دشت کربلا شد

جدا کردند سرِ پاک حسین را
فغان و ناله در هفت آسمان شد

خداوندا که می‌کردی تماشا
حسین تو شهید کربلا شد!!

در آخر از نام‌های آدینه هاشم و یارمحمد عشقی، که سال گذشته در سن ۸۳ سالگی درگذشت به عنوان آخرین نسل این کربلا‌خوانان در دوران شوروی یاد شد و یک رباعی:

آبی‌هست که از کوه صفا می‌ریزد
از دیدهٔ پاک مصطفی می‌ریزد

صد خنجر آبدار در دست یزید
خونی‌ست به دشت کربلا می‌ریزد

در دوران معاصر هم قطعاتی از کربلا‌خوانی در تاجیکستان منتشر شده هست که آثار دولتمند خال‌اف از آنهاست.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *